Yap-işlet-devret projelerinde Hazine'nin üstlendiği kredi riski 22 milyar doları aştı

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Haziran 2026 verilerine göre, yap-işlet-devret modeliyle yürütülen projelerde borç üstlenimine tabi kredi anlaşmalarının ABD doları karşılığı 22,2 milyar dolara ulaştı. Tabloda en büyük payı Kuzey Marmara Otoyolu, Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu ve Çanakkale bağlantılı otoyol kesimleri aldı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı “Borç Üstlenimine Tabi Kredi Anlaşmaları” verileri, kamu-özel işbirliği projelerinde Hazine’nin üstlenim taahhüdünün büyüklüğünü ortaya koydu.

Haziran 2026 verilerine göre, yap-işlet-devret modeliyle hayata geçirilen projeler için imzalanan borç üstlenimine tabi kredi anlaşmalarının toplamı, ABD doları karşılığıyla 22 milyar 174 milyon 144 bin 464 dolar oldu.

Borç üstlenimi, projeyi yürüten şirketin kredi yükümlülüklerini yerine getirememesi veya sözleşme koşullarına bağlı belirli durumların oluşması halinde, ilgili kredi borcunun kamu tarafından üstlenilmesini öngören mekanizma olarak öne çıkıyor. Bu nedenle söz konusu tutar doğrudan gerçekleşmiş bütçe harcaması değil, Hazine açısından potansiyel yükümlülük niteliği taşıyor.

TÜM PROJELER YAP-İŞLET-DEVRET MODELİYLE YAPILDI

Bakanlık verilerinde yer alan projelerin tamamı yap-işlet-devret modeli kapsamında bulunuyor. Listede otoyol, köprü ve tünel projeleri öne çıkıyor.

Avrasya Tüneli, Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu, Ankara-Niğde Otoyolu, Kuzey Marmara Otoyolu kesimleri, Aydın-Denizli Otoyolu, Çeşmeli-Kızkalesi Otoyolu, Antalya-Alanya Otoyolu, Ankara-Kırıkkale-Delice Otoyolu ve Kınalı-Tekirdağ-Çanakkale-Savaştepe Otoyolu kapsamındaki kesimler borç üstlenimine tabi kredi anlaşmaları listesinde yer aldı.

EN BÜYÜK PAY KUZEY MARMARA OTOYOLU’NDA

Verilere göre en yüksek borç üstlenim tutarı Kuzey Marmara Otoyolu projelerinde görüldü. Kurtköy-Akyazı, Kınalı-Odayeri ve Odayeri-Paşaköy kesimleri ile 3. Boğaz Köprüsü dahil olmak üzere Kuzey Marmara Otoyolu kapsamındaki kredi anlaşmalarının toplam ABD doları karşılığı 6,9 milyar dolar oldu.

Bu tutar, toplam 22,2 milyar dolarlık borç üstlenim portföyünün yaklaşık yüzde 31’ine karşılık geldi.

Kuzey Marmara Otoyolu’nu 4,96 milyar dolarla Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu izledi. Kınalı-Tekirdağ-Çanakkale-Savaştepe Otoyolu’nun Malkara-Çanakkale ve Kınalı-Malkara kesimlerinde ise toplam kredi karşılığı 3,4 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

SON DÖNEMDE YENİ ANLAŞMALAR DİKKAT ÇEKTİ

Bakanlık verilerinde 2025 ve 2026 tarihli yeni borç üstlenim anlaşmaları da dikkat çekti.

2025’te Çeşmeli-Kızkalesi Otoyolu için 1,01 milyar dolar, Antalya-Alanya Otoyolu için 1,99 milyar dolar, Ankara-Kırıkkale-Delice Otoyolu için 1,14 milyar dolar karşılığında kredi anlaşması borç üstlenimi kapsamına alındı.

2026’da ise Kınalı-Tekirdağ-Çanakkale-Savaştepe Otoyolu’nun Malkara-Çanakkale kesimi için 1,96 milyar dolar, Kınalı-Malkara kesimi için 1,44 milyar dolar kredi karşılığı listede yer aldı.

Böylece yalnızca 2025 ve 2026’da imzalanan anlaşmaların toplamı 7,54 milyar dolar oldu. 2024 sonrası eklenen anlaşmalarla birlikte bu tutar 8,34 milyar dolara çıktı.

KÖPRÜ VE OTOYOLLAR ÖNE ÇIKTI

Listenin en büyük kalemlerinden biri olan Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu için 2015 tarihli anlaşmada kredi tutarının ABD doları karşılığı 4 milyar 956 milyon dolar olarak yer aldı.

Kuzey Marmara Otoyolu’nun Kurtköy-Akyazı kesiminde kredi karşılığı 2 milyar 840 milyon dolar, Kınalı-Odayeri kesiminde 1 milyar 595 milyon dolar oldu.

Odayeri-Paşaköy kesimi ve 3. Boğaz Köprüsü dahil proje kapsamında ise farklı tarihlerde yapılan kredi anlaşmalarıyla birlikte toplam tutar 2,47 milyar doların üzerine çıktı.

PROJE PROJE BORÇ ÜSTLENİM TUTARLARI

TOPLAM TAAHHÜT 22,2 MİLYAR DOLAR

Hazine’nin borç üstlenimine tabi kredi anlaşmaları tablosu, büyük altyapı projelerinde kamuya doğrudan borç yazılmamış olsa bile önemli tutarda koşullu yükümlülük oluştuğunu gösterdi.

Haziran 2026 itibarıyla söz konusu kredi anlaşmalarının toplam ABD doları karşılığı 22,2 milyar dolar oldu. Tutarın büyük bölümü otoyol, köprü ve tünel projelerinden kaynaklandı.

Veriler, kamu-özel işbirliği modeliyle yürütülen ulaştırma projelerinde finansman yükünün yalnızca şirketlerin bilançosunda kalmadığını, belirli koşullarda Hazine açısından da önemli bir risk başlığı oluşturduğunu ortaya koydu.